Józef Tornicki - 2013-01-04 18:43:33

Dach

Dach to górna, najwyższa część budynku, mająca za zadanie przykrycie i osłanianie go przed wpływami atmosferycznymi. Dach składa się z konstrukcji nośnej i pokrycia. Konstrukcja dachu w budynkach o średniej wielkości jest zazwyczaj wykonana z belek drewnianych, przy większych odległościach pomiędzy ścianami zewnętrznymi stosuje się konstrukcje stalowe, żelbetowe lub z drewna klejonego. Materiał pokrycia zależy od strefy klimatycznej, lokalnego stylu i architektury budynku. Używane są zarówno pokrycia tradycyjne, takie jak strzecha, gont czy łupek, jak i współczesne systemy pokryć dachowych zawierające membrany izolacyjne i warstwy wodoodporne. Kąt nachylenia dachu również zależy od lokalnych uwarunkowań i projektu architektonicznego. W niektórych budynkach współczesnych istnieje niewielka różnica pomiędzy dachem a ścianą zewnętrzną, efekty takie uzyskuje się również przez użycie stropodachu.

Główne części dachu:
    Kalenica 
    Kosz nazywany krawędzią koszową
    Połać dachowa
    Okap   

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/86/Po%C5%82a%C4%87_dachowa.jpg



Kształt dachów
Kształt dachu może być uwarunkowany klimatem (dach cztero- i dwuspadowy) lub względami estetycznymi (dach kopulasty, mansardowy). Rodzaje dachów (ze względu na kształt):
    dach czterospadowy
    dach dwuspadowy
    dach hełmowy
    dach kopulasty
    dach krążynowy
    dach mansardowy
    dach naczółkowy
    dach namiotowy
    dach pogrążony
    dach półszczytowy
    dach pulpitowy
    dach szedowy
    dach wieżowy

Józef Tornicki - 2013-01-04 18:47:48

Dach czterospadowy
Dach o dwóch przeciwległych połaciach podłużnych w kształcie trapezu i dwóch przeciwległych połaciach bocznych w kształcie trójkąta. Taki rodzaj dachu zwany jest także brogowym.

Dach czterospadowy posiada kalenicę, co odróżnia go od podobnego do niego dachu namiotowego. Przy złożonym rzucie budynku (np. przy występowaniu takich elementów jak ryzality, skrzydła, ganki, wykusze), dach czterospadowy posiada wiele połaci, przy czym zasadą ich układu jest zachowanie poziomego okapu wzdłuż każdej ze ścian stanowiącej obrys budynku. Oznacza to, że w dachu czterospadowym nie występują trójkątne ściany zwane szczytami.

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Dach_czterospadowy.svg/220px-Dach_czterospadowy.svg.png



Dach dwuspadowy
Zwany też szczytowym lub siodłowym - dach o dwóch przeciwległych połaciach połączonych w kalenicy. Cechą charakterystyczną dachu dwuspadowego jest występowanie trójkątnych ścian bocznych, zwanych szczytami, zamykających bryłę dachu w płaszczyznach prostopadłych do kalenicy. Szczególnym przypadkiem dachu dwuspadowego jest dach pogrążony, często zamknięty attykami. Przy złożonym rzucie budynku (np. przy występowaniu takich elementów jak ryzality, skrzydła, ganki, wykusze), dach dwuspadowy posiada wiele połaci, przy czym każdy z segmentów budynku przekryty jest dachem o dwóch przeciwległych połaciach, zachowujących układ dwuspadowy.

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/Dach_dwuspadowy.svg/220px-Dach_dwuspadowy.svg.png

Józef Tornicki - 2013-01-04 18:55:09

Dach mansardowy
Dach łamany, zbudowany z dwóch oddzielonych od siebie gzymsem powierzchni połaci dachowych. Dach mansardowy może być dachem dwu- lub czterospadowym. Spopularyzował to rozwiązanie konstrukcyjne François Mansart (1598–1666), francuski architekt okresu baroku, który wykorzystał poddasze jako część użytkową. Dach mansardowy cieszył się także popularnością we Francji w czasach II Cesarstwa i rządów Napoleona III. Rozróżniamy typy:
    Francuski – część dolna o spadku około 60°, część górna o spadku około 30°
    Polski – posiada zblizone kąty spadku obu części

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/Dach_mansardowy.svg/220px-Dach_mansardowy.svg.png



Dach naczółkowy
Dach dwuspadowy z dodatkowymi, krótkimi, połaciami na ścianach szczytowych.

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Dach_nacz%C3%B3%C5%82kowy.svg/220px-Dach_nacz%C3%B3%C5%82kowy.svg.png

Józef Tornicki - 2013-01-04 19:01:39

Dach namiotowy
Dach o trójkątnych połaciach zbiegających się w jednym wierzchołku. Szczególnym przypadkiem takiego dachu jest pokrycie stożkowe.

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Dach_namiotowy.svg/220px-Dach_namiotowy.svg.png



Dach pogrążony (wklęsły, wgłębiony)
Dach, którego część środkowa umieszczona jest niżej aniżeli część zewnętrzna. Otoczony bywa przez attykę. Woda deszczowa odprowadzana jest z jego środka przez system rynien.

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Butterfly_roof.jpg/220px-Butterfly_roof.jpg

Józef Tornicki - 2013-01-04 19:07:56

Dach półszczytowy
Odmiana dachu dwuspadowego z okapem w ścianie szczytowej. Widoczny nad okapem fragment ściany zwany jest półszczytem górnym. Dach charakterystyczny dla architektury Podhala, czasem spotkać się można z określeniem dach przyczółkowy.

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b7/Dach_przycz%C3%B3%C5%82kowy.svg/220px-Dach_przycz%C3%B3%C5%82kowy.svg.png



Dach pulpitowy
Dach jednospadowy (o jednej połaci dachowej). Ściany boczne budynku zwane są szczytowymi, tylna ściana na wysokości poddasza nazywana jest ścianą pulpitową. Ściana ta, ze względów pożarowych może wystawać ponad dach.

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/Dach_pulpitowy.svg/220px-Dach_pulpitowy.svg.png

Józef Tornicki - 2013-01-05 11:10:03

Rodzaje pokryć dachowych

Zewnętrzną warstwę dachu, narażoną na działanie warunków atmosferycznych nazywamy pokryciem. Za pokrycie służyć może:
    Słoma - wiązana i układana w strzechę. Jest to jeden ze starszych materiałów, obecnie prawie nie stosowany, choć ma swoich zwolenników jako materiał naturalny (budownictwo ekologiczne),
    Trzcina - podobnie jak słoma materiał naturalny, służący do wykonania strzechy,
    Dranica - pokrycie z desek drewnianych o większej długości,
    Gont - pokrycie z niewielkich elementów drewnianych, łączonych ze sobą przez klinowanie,
    Łupek - pokrycie z płytek kamiennych, przytwierdzanych do desek ułożonych na więźbie, dość ciężkie. Stosowane w rejonach w pobliżu złoży łupka (Francja, Wielka Brytania, Skandynawia),
    Dachówka - pokrycie układane z elementów ceramicznych lub cementowych, popularny w tradycyjnym budownictwie. Stosuje się dachówki różnych kształtów i kolorów, w zależności od technologii wypalania i dodanych barwników.
    Blacha - blacha miedziana, stalowa ocynkowana, niekiedy dodatkowo powlekana tworzywem np. poliestrem). Arkusze blachy dachowej układa się na deskowaniu i zagina na łączeniach. Odmianą blachy dachowej jest tzw. blachodachówka, pokrycie blaszane imitujące dachówkę ceramiczną, ale lżejsze od niej.
    Papa - pokrycie stosowane na dachy o małym spadku i stropodachy. Jest to materiał tani i dający możliwość szybkiego ułożenia, ale niezbyt estetyczny i o niewielkiej trwałości. Stosowany zwłaszcza na budynki tymczasowe, w wypadku stropodachów pokrycie papą obecnie wypierane jest przez bezspoinowe masy bitumiczne.

Józef Tornicki - 2013-01-05 11:25:58

Strzecha
Pokrycie dachowe ze słomy lub trzciny wykonywane na dachach o dużym spadku. Grubość strzechy na budynkach mieszkalnych to ok. 35 cm. Dawniej strzechę wykonywano ze słomy żytniej. Słoma musiała być skoszona wcześnie – kiedy była jeszcze zielona – nie nadawała się stara, przestała i krótka. Strzecharz oczyszczał materiał przez wytrząsanie. Robił to chwytając słomę za kłosy i mocno potrząsając. Wtedy trawa, chwasty i krótkie źdźbła wypadały. Słoma żytnia musiała być dokładnie wymłócona, w przeciwnym wypadku pozostałe w słomie ziarna mogły kiełkować jak i zwabić myszy, które mogły uszkodzić strzechę. Następnym zabiegiem było kręcenie, w specjalnych skrzynkach, głowaczy zwanych też kiczkami (podwójnych skręconych snopów). Rzemieślnik brał dwa snopy, układał je jeden na drugim w skrzyni, wiązał powrósło. Następnie dwa snopy związywał powrósłem tuż pod kłosami, wsadzał kijek między snopki i obracał jeden snopek wokół drugiego o 360 stopni. Taki wykręcak następnie kładło się na dach i przywiązywało do łat. Słomę układało się od dołu warstwowo w taki sposób, aby następna warstwa zakrywała przewiąsła poprzedniej. Na koniec na kalenicy układało się drewniane kozły i przybijało się kolki w poprzek dachu dla ochrony przed wiatrem.

Obecnie rzadko kryje się dachy słomą, najczęściej trzciną. Słoma jest mniej trwała i szybko gnije. Dawniej było kilka sposobów wykonywania poszyć dachu. Najczęściej kryto snopki kłosami do góry, rzadziej kłosami do dołu, było to poszycie które wymagało mniej słomy ale było mniej trwałe. W niektórych regionach słomę przyciskano tyczkami do łat i wiązano wierzbowymi witkami.

http://www.swiatkwiatow.pl/userfiles//image/slomiany_dach.jpg

Józef Tornicki - 2013-01-05 11:36:42

Gont
Drewniany materiał do wykonywania pokryć dachowych. Jest to deseczka z drewna iglastego, o przekroju klina, z wpustem wzdłuż szerszej krawędzi, łączona poprzez wsunięcie jednej deseczki w drugą. Rodzaje gontów:
    Łupane (inaczej: szczypane, gwarowo: scypane)
    Cięte

Gonty łupane produkowane są ręcznie, poprzez promieniste rozszczepienie siekierą kloca drewna, który rozpada się wzdłuż naturalnych włókien na deszczułki o trójkątnym przekroju. Deseczki takie mają szerokość od 7 do 14 cm (zależnie od średnicy pnia) i lekko falistą powierzchnię. Są one wygładzane ośnikiem, po czym w ich grubszej krawędzi przy pomocy struga o nazwie nutownik żłobi się rowek (wpust). Drewno używane do wyrobu gontów musi być dobrej jakości, nie powinno mieć sęków. Dlatego gonty szczypane wykonywano jedynie z bezsęcznych odcinków pnia pomiędzy kolejnymi okółkami gałęzi (co decydowało o ich maksymalnej długości od 60 do 70 cm). Gont łupany w związku z zachowaniem naturalnej struktury drewna jest znacznie bardziej odporny na warunki atmosferyczne niż gont cięty. Mankamentem gontów szczypanych jest ich wysoka cena, związana z kosztami ręcznej produkcji.

Gonty cięte wykonuje się z desek tartacznych. Piła formatując równą deseczkę przecina jednak surowiec przez jego naturalne włókna. Powoduje to, że takie gonty pod wpływem zmiennych warunków atmosferycznych paczą się lub pękają, a pokrycie z nich wykonane ma znacznie mniejszą trwałość i jest mniej estetyczne.

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6d/Kosz%C4%99cin_ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_%C5%9Bw._Tr%C3%B3jcy_gonty_umocowanie_10.05.09_p.jpg/580px-Kosz%C4%99cin_ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_%C5%9Bw._Tr%C3%B3jcy_gonty_umocowanie_10.05.09_p.jpg



Pokrywanie dachu polega na układaniu gontów na łatach, wciskaniu ostrej krawędzi jednego gonta we wpust drugiego i przybijaniu gontów do łat. Pierwotnie przybijano gonty drewnianymi kołkami (najlepsze były z drewna cisowego) tak, by kołek był później przykryty przez kolejny pas gontów. Obecnie przybija się gonty głównie ukrytymi w rowkach gwoździami (miedzianymi lub pokrytymi powłokami antykorozyjnymi). Aby woda deszczowa ściekająca po połaci dachowej nie przeciekała przez rowki, układa się gonty krawędziami z rowkami od strony zawietrznej i nieco pochyla ku dołowi. Krawędzie rowków każdego gontu schnąc zaciskają się na ostrej krawędzi sąsiedniej deszczułki, uszczelniając dodatkowo połączenie. Jeden pas ułożonych gontów na połaci dachowej nosi nazwę "szar". Szczelność całego pokrycia gontowego zależy od ilości warstw gontów zachodzących na siebie. Zwykle proste połacie dachu układano dwuwarstwowo, natomiast pasma przyokapowe lub wygięcia połaci - trójwarstwowo. Kalenice zabezpieczano przez wysunięcie skrajnego górnego pasa połaci nawietrznej powyżej krawędzi grzbietu dachu.

Ułożenie pokrycia dachowego z gontów wymaga dużych umiejętności ciesielskich, zwłaszcza tam, gdzie ma ono tworzyć powierzchnie zakrzywione (w tzw. koszach). Wówczas każdy gont wymaga indywidualnego docięcia wzdłuż na kształt klina. Przeciętna trwałość pokryć gontowych z gontów szczypanych wynosiła, w zależności od jakości materiału oraz ilości warstw (od 2 do 3), od 20 do 25 lat. Obecnie dzięki impregnacji drewna różnymi środkami chemicznymi trwałość ta może osiągać 30-40 lat. Ciężar pokrycia gontowego dachu (nie licząc łat) wynosi od 40 do 50 kg/m².

Gonty były zawsze stosunkowo drogim materiałem, dlatego pokrywano nimi w pierwszym rzędzie dachy siedzib lokalnych feudałów, zamków, dworów szlacheckich itp. Osadnicy w wielu wsiach lokowanych na terenach leśnych mieli w zakresie ciężarów feudalnych obowiązek dostarczania swemu panu określonej ilości gontów (tradycyjną jednostką obliczeniową była kopa). Do końca XVIII w. (a miejscami i dłużej) powszechnie kryto gontami dachy domów w miastach, a jeszcze dłużej - dachy kościołów wszystkich wyznań, gdzie zastosowane rozwiązania konstrukcyjne nie pozwalały w wielu przypadkach na użycie innego pokrycia. Na terenach nizinnych, gdzie występował dostatek innych, tańszych materiałów (słoma, trzcina), w zabudowie wiejskiej gontów prawie nie stosowano. Odmiennie sytuacja przedstawiała się na terenach górskich, gdzie wobec braku odpowiedniej słomy żytniej i dostatku drewna krycie gontem i dranicami przetrwało aż do czasu wprowadzenia nowszych pokryć z papy czy blachy.

http://galeria.budownictwopolskie.pl/sites/galeria.budownictwopolskie.pl/files/imagecache/g_580x600_gallery_medium/tagged_photos/budynek_gospodarczy_kryty_gontem_2.jpg

Józef Tornicki - 2013-01-06 17:33:20

Dachówka

Wyrób budowlany o różnych kształtach i wymiarach, używany do wykonywania pokryć dachowych. Do krycia kalenic i szczytów dachów stosuje się dachówki o odpowiednim kształcie, zwane gąsiorami. Ze względu na rodzaj materiału użytego do produkcji, dachówki dzielą się na:

    dachówki ceramiczne – wykonane z gliny ceglarskiej,
    dachówki cementowe – wykonane z zaprawy cementowej,
    dachówki szklane – wykonane ze szkła,
Natomiast ze względu na proces produkcji, można wyróżnić:
    dachówki ciągnione,
    dachówki tłoczone.

Obecnie wiele firm produkuje dachówki cementowe z zaprawy barwionej w masie. Mimo, że dachówki cementowe są często szersze od ceramicznej (mają szerokość dwóch dachówek), dach wykonany z dachówki cementowej wizualnie niewiele się różni od dachu z dachówki ceramicznej. Pokrycia dachówkami układa się na dachach stromych, o kącie nachylenia połaci powyżej 31° (kąt zależny jest od typu dachówki, najniższe pochylenie jest dopuszczalne dla karpiówki układanej podwójnie w koronkę, dachówki zakładkowej i marsylskiej, dla pozostałych wymagany kąt nachylenia połaci jest większy). Aby zapewnić bezpieczny i łatwy dostęp do kominów na stromych dachach, montuje się stopnie i ławy kominiarskie.

http://cdn20.muratordom.smcloud.net/t/photos/thumbnails/27457/dachowka_ceramiczna_600x0_rozmiar-niestandardowy.jpg



Dachówka ceramiczna
Jedno z najstarszych i zarazem najcięższych pokryć dachowych stosowanych w tradycyjnym budownictwie. Są one niepalne i bardzo odporne na zmiany warunków atmosferycznych. Mają niewielką nasiąkliwość - 2% i dużą mrozoodporność. Są bardzo odporne na uszkodzenia mechaniczne, a uderzenia przedmiotami niesionymi przez wiatr zazwyczaj nie powodują żadnych uszkodzeń pokrycia.
Pokrycie z dachówek ceramicznych jest stosunkowo ciężkie - 35-75 kg/m2, więc może wymagać odpowiedniego zaprojektowania więźby dachowej. Ewentualną zmianę pokrycia (na przykład z pokrycia lżejszego na dachówki, a nawet zmianę rodzaju dachówek) trzeba zawsze skonsultować z konstruktorem. Dzięki znacznej masie pokrycie z dachówek dobrze tłumi odgłosy deszczu i hałas zewnętrzny, jest też odporne na promieniowanie UV.

Ze względu na kształt dachówki ceramiczne dzielimy na:
    Zakładkowe - duże dachówki o profilowanym przekroju lub płaskim kształcie z wytłoczonymi na dwóch krawędziach – górnej i bocznej - zamkami, które ułatwiają montaż i poprawiają szczelność pokrycia. Podczas układania ich spodnie zaczepy zahacza się o łaty dachowe,
    Esówki - inaczej holenderki, przekrojem poprzecznym przypominają literę S; podczas układania ich spodnie, wyprofilowane zaczepy zahacza się o łaty,
    Karpiówki - są płaskie i nie mają zamków; wyprofilowany nosek na ich dolnej powierzchni zahacza się o łatę; większość z karpiówek ma fabrycznie wykonane dwa otwory, aby można było mocować je klamrami lub wkrętami,
    Mnich-mniszka - dachówki o dwóch kształtach przystosowane do układania parami: górną, zwaną mnichem, układa się na dolnej - zwaną mniszką. Dachówki mocuje się do łat drutem lub specjalnymi klamrami. Układanie pokrycia jest bardzo trudne. Pokrycie z mnich-mniszki jest drogie, ale bardzo ładne i doskonale pasuje do domów o tradycyjnej architekturze. Dachówki produkuje się również w odmianach łatwiejszych do montażu, np. z zamkami bocznymi. Są też dachówki zakładkowe, które imitują mnicha-mniszkę.

Ze względu na technologię wykonania dachówki ceramiczne dzielimy na:
    Naturalne - wyrabiane z surowej gliny, mają powierzchnię porowatą, matową i są umiarkowanie nasiąkliwe. Naturalne odcienie czerwieni mogą być zróżnicowane, zależnie od zawartości związków żelaza w surowcu,
    Angobowane - przed wypalaniem pokrywane płynną glinką z dodatkiem barwników naturalnych, dzięki czemu ich powierzchnia jest mniej porowata i nie tak łatwo porasta glonami i mchem jak dachówki naturalne. Produkowane w odcieniach czerwieni i miedzi, brązu, żółcienia także niebieskie, zielone i czarne,
    Glazurowane - powlekane bezbarwnym lub kolorowym szkliwem i ponownie wypalane, dzięki temu ich powierzchnia jest gładka i lśniąca; są najmniej nasiąkliwe i najbardziej odporne na zabrudzenia, mają też najwięcej odcieni,

Dachówki ceramiczne mają niewielkie wymiary – szerokość 15-25 cm i długość 25-40 cm – dlatego przy stosunkowo niedużej ilości odpadów można nimi kryć wielopołaciowe dachy o skomplikowanych kształtach, także krzywoliniowych, jak tzw. wole oczka, czyli lukarny o półkolistym kształcie.

http://e-nobi.pl/upload/images/products/big/Dachowka_ceramiczna_ROMANSKA_12_TONDACH6304.jpg

język migowy http://www.betandfunathome.com/